türk-yazisi

Türk Yazısı

Türk Yazısı

Tarihimizin bilinen ilk çağlarına damga vuran,heybetli taşların üzerine kazınmış Türkleri anlatan yazı; Türk yazısı.

Tarihi incelerken tarih sınıflandırması olarak bazı devletlere kendimizce isimler takarız.Göktürk devleti de tarih sınıflandırması isimlerine bir örnek.Devlet,basit şekilde Türk devletiydi,kendine öyle diyordu.Ama hem inançları gereği,hem göğe bağlılıkları gereği Göktürkler demişiz.Aslında Avrupalılar öyle demiş,bizde öyle kabul etmişiz.O dönemde dikilen taşlarda bulunan harflere de,dönem sınıflandırması isminden dolayı Göktürkçe demişiz.

Aslında Türk devletinin,Türk yazısı.Türk ırkının bilinen ilk yazısı diye kısaca açıklayabiliriz.

Türklerin yaşantılarından izler olan Türk Yazısının nasıl çözüldüğü konusuna gelelim.Türk yazısının çözülmesiyle Türkoloji altın çağına başladı.Bunun şüphesiz en büyük etkeni Vilhelm Thomsen ile,Wilhelm Radlof yani Rusça adıyla Vasili Vasilyeviç Radlof’un birbiriyle kıyasıya şekilde mücadele etmesidir.Bu iki adamın birbiriyle olan şahsi mücadelesi,Türklüğe ve Türkolojiye yaramış ve Türk yazısı çözülmüştür.

Bu yazı sadece Gök Türkler dediğimiz devletin kullanıldığı sanılmasın.1969 yılında Kazakistan da Issık göl yakınında bulunan Esik kurganı bizi Orhun yazıtlarından 1200 yıl öncesine götürmektedir.Altın elbiseli adam adlı bir kurgan bulunması dilin çok eski bir döneme ait olduğunun da somut kanıtı olmuştu.Dil bilimciler ise böyle bir dilin,çok üst düzey kurallarıyla bu hale gelmesi için 2000-3000 yıllık bir süreç olarak nitelendiriyorlardı.Orhun yazıtlarından 1200 yıl öncesine götüren kurgan bu savı destekler önemdedir.

Türk yazısı bulunduğu,çözüldüğü dönemde Runik olup olmadığı tartışılmıştır.Bu konuda büyük bir bilgi birikimine sahip Thomsen,Runik olmadığını ve kökeninin Avrupada aramanın çok yanlış olduğunu Orhon Yazıtları Araştırmaları eserinde belirtmiştir.

Orhun yazıtları Türk yazısıyla yazılmış tek eser değil.Gelin diğer eserlerin isimlerini de bu yazıya,meraklılarına sunalım.

Çoyr:Moğalistanın doğu gobi bölgesinde bulunan 687-692 yılları civarında dikildiği sanılan altı satırlık bir metin.Türk yazıyla yazılan ilk yazıt olduğunu Cengiz Alyılmaz Kök Türk Harfli Yazıtların İzinde eserinin 11.sayfasında belirtmiştir.

Hoytu Tamir:Hoytu Tamir bölgeside bulunan kayalar üzerine yazılmış,on parça ve 39 satırdan ibaret yazılardır.

Ongi:Göktürk dönemi bir bey ve babasının Bilge Kağan dönemindeki mücadeleri anlatılır.719-720 yılları arasında dikilmiştir.

Köl İç Çor:Tarduşların komutanın anısına dikişmiş bir yazıttır.Bilge Kağan zamanındaki kahramanlıkları,Karluklarla yapılan savaşta ölümü ve adına yapılan yuğ töreni yapıldığını Ali Akar Türk Dili Tarihi adlı eserinin 92. sayfasında bahsetmiştir.

İhe-Aşeta:Altın Tamgan Tarkan adına tahminen 724 yılında dikilmiş on satırlık bir yazıt olduğunu Ali akar aynı eserinin aynı sayfasında bahsetmektedir.

Bilge Tonyukuk,Köl Tigin,Bilge Kağan yazıtları hakkında yeterli bilgi olduğu için onlara değinmeyi gerek duymuyorum.Meraklı kişisi elbet araştırır öğrenir,detaylarını.

Türk yazısının bulunuşunda önemli etken dikilen taşların fark edilmesidir.İlk fark eden,bunu eserinde bahsettiği için ilk olarak alıyoruz.13. yüzyılda Alaaddin Ata Melik Cüveynidir.Tarih-i Cihan Güşa adlı eserinde bahsetmiştir.Sonra  15.yüzyılda İbn Arabşah da gördüğünden bahsetti.Bu bahis ‘Acaibü’l-Makdur fi Nevaib-i Teymur’ adlı eserindedir.

Batıdan ise ilk bahseden Romen Gezgin Nicolaie Gavriloviç Milescu oldu.Sonraları meraklıları bölgeye gelip çözmeye başlayıp Türkoloji altın çağını başlattı.

Türkiye de ise ilk çalışma Necip Asım Yazıksızi tarafından İkdam gazetesinde imzasız olarak çıkan Hutut-ı Kadime-i Türk başlıklı makalede anıtlardan ve damgalardan bahis olunur.Necip Asım 1897 yılında En Eski Türk Yazısı adıyla kitapçık yayımlar.Yazıksız bu kitapçıktaki ön sözün sonuna Türk damgalarıyla Necib imzası atar.

Fuat Köprülü de 1928 de yayınladığı Türk Edebiyat Tarihi adlı eserinde yazıtlardan bahsederek,üslup açısından değerlendirir.

Ragıp Hulusi de Thomsenden çevirdiği tercümeyi Moğolistandaki Türkçe Kitabeler adıyla Türkiyat Mecmuasının üçüncü cildinde yayınladığını Bican Ercilasun,Türk Dili Tarihi adlı eserinde yer verir.

Yazıtlardan ilk bahseden roman ise Ahmet Hikmet Müftüoğlu tarafından kaleme alınan Gönül Hanım olmuştur.Yazıtlarımızı en geniş ölçüde işleyen büyük tarihçi Hüseyin Namık Orkun olmuştur.1943 yılında da yolbaşçımız Nihal Atsız Köl Tigin ve Tonyukuk taşlarıyla ilgili bilgi vermiştir.

Bu alanda en çok yayılma gösteren eser ise Muharrem Ergin hocanın Orhun Abideleri adlı kitabıdır.

Göktürkçe Türk Yazısı

Göktürkçe Türk Yazısı

Göktürkçe Tengri (Tanrı) Yazısı

Göktürkçe Tengri (Tanrı) Yazısı

Dipçe:Bu yazıda kullanılan tüm bilgiler Berkant Parlak ağabey şahsında eseri olan Türk Yazısından faydalanmıştır.Onun bu eserinden faydalanmayı şeref bilerek,kısa bir şekilde bilgilendirme metni olarak sunulur.

Türk Yazısını öğrenmek isteyenler için,Berkant PARLAK ağabeyin hazırladığı Türk Yazısı kitabı şiddet ile tavsiye edilir.

İbrahim ÇAPAR

İbrahim ÇAPAR

Türkçü-Turancı. Çeşitli mühendislik ve bilim alanlarında Türk uğruna savaşmayı hedeflemiş bir Genç Atsız.
İbrahim ÇAPAR

İbrahim ÇAPAR Son Yazıları (Hepsi)

Yorum Yap

Yorum yapmak için lütfen Giriş yapın.