Selenge Irmağı

Selenge Irmağı Moğolistan’da doğarak Rusya’da Baykal Gölüne dökülür. Uzunluğu 1024 km, havzası ise 447.000 km2’dir. Moğolistan’ın 21 idari bölgesinden birine adını vermiştir.

Selenge bir diğer deyiş ile Selenga olarak da belirtiliyor ama Türkçesi Selenge’dir. Moğolca kelime kökeni olarak gök kuşağı anlamına gelir. Bu ırmağı niye yazıyoruz? Çünkü Selenge Irmağı dünyanın en derin gölü olan Baykal Gölüne dökülmektedir. Baykal gölünün etrafı eski Türkler tarafından yerleşim yeri olarak kullanılıyordu. Dolayısıyla Selenge Irmağı da yerleşim yeri olarak kullanılmıştı. Baykal gölünü de yazmayı düşündüğüm için ona akan ırmak olan Selenge Irmağından başlamayı uygun gördüm. Hem bu nehrin Türkçe isim hayatında da etkisi vardır. Türkçe de çirkinlik yaratan +sel/-sal eki ile Selenge’nin kökü olan sel kelimesi farklıdır. +sel/-sal ekinin de Türkçenin yapısını bozduğunu, burada da belirtmiş olalım.

Coğrafya Bilimiyle ilgili bir konu olduğundan o tür bilgilerine de değinmek gerekir. Mevsimden dolayı Kış aylarında buz kaplamaktadır. İçinde balık çeşidi olarak Turna, Sazan, Tatlısu levreği, Amur Yayın balığı gibi çeşitli tatlı su balıkları bulunmaktadır.

Burasına 6–8-yüzyılda Göktürk Kağanlığı ve yine İkinci Göktürk Kağanlığı, 744–840 yıllarında Uygur Kağanlığı, 9.yüzyılın 40lı yıllarından 10. yüzyılın ilk on yıllarına kadar Yenisey Kırgızları sahip olmuştur. 11.yüzyıldan beri bu akarsu boyları Moğol dilinde konuşan ulusların eline geçmiştir. Günümüzde Selenge akarsuyu dolayında pek Türk nüfusu kalmamış sayılır. Burası da terk ettiğimiz ata topraklarından. Özlediğimiz yurtlardan. Jeolojik olarak en eski göl kabul edilen Baykal Gölüne dökülmesi de ayrı bir önem içeriyor.

Türkçe isim hayatında da Selay, Selcan veya Selcen ki Selcen daha doğru olur. Selçik, Selçuk, Selda(Bir Söğüt Cinsi), Seldağ, Selek (Eli açık, cömert ya da düzensiz savruk), Selen (Haber, ses, gürültü, varlık, bolluk, yakın, civar veya müjde), Seler (Sel gibi coşkun), Selim-Selime(Sağlam, kusursuz, doğru), Selin(1. Gür akan su. 2. Orta Asya’da yetişen, bodur, sürekli yeşil kalan bir bitki.),Selman (Barış içinde bulunma, huzur, erinç) vs. gibi çok sayıda kimi Türkçe kökenli, kimi diğer dillerin etkisiyle yapılan Türkçe olmayan sözcükler dilimizde mevcuttur. Orta Asya coğrafyasında yurt edindiğimiz bir yer de Selenge Irmağı olması bizim için yeter önemdir.  Türklere ait her şeyle ilgili araştırma ve bilgilendirme çalışmamız devam edecek böyle ırmaklar, göller de konularımıza dâhil olacaktır. Kısa bir bilgilendirme metni olarak sunulur.

İbrahim ÇAPAR

İbrahim ÇAPAR

Türkçü-Turancı. Çeşitli mühendislik ve bilim alanlarında Türk uğruna savaşmayı hedeflemiş bir Genç Atsız.
İbrahim ÇAPAR

İbrahim ÇAPAR son yazıları (Hepsini Gör)

Yorum Yap

Yorum yapmak için lütfen Giriş yapın.